هر رند كه در مصطبه مسكن دارد * بويى زمن سوخته خرمن دارد هر جا كه سيه گليم و آشفته دلى است * شاگرد من است و خرقه از من دارد « 1 » آثار قاضى احمد از قاضى احمد تاكنون پنج اثر شناخته شده است كه عبارتند از : 1 - خلاصة التواريخ 2 - گلستان هنر 3 - مجمع الشعرا 4 - جمع الخيار 5 - منتخب الوزرا با توجه به تاريخ تأليف خلاصة التواريخ كه در چهار نسخه موجود در ايران سال 999 هجرى ذكر گرديده است و تاريخ تأليف گلستان هنر بسال 1006 هجرى ، و اينكه در هر دوى اين آثار از تذكرة الشعراء يا مجمع الشعراء به دفعات ياد شده ، ظاهرا چنين استنباط مىشود كه مجمع الشعرا نخستين اثر مؤلف بوده است . بنابراين ترتيب تأليف اين سه اثر بدين قرار خواهد بود اول مجمع الشعراء دوم خلاصة التواريخ سوم گلستان هنر و براى دو اثر ديگر تاريخ دقيقى نمىتوان تعيين كرد . اينك با رعايت اختصار به هر يك از آنها اشاره مىگردد . مجمع الشعرا يا تذكرة الشعرا اثرى بوده است در شرح حال و آثار شعرا و هنرمندان بزرگ و همانطور كه در بالا اشاره شد قاضى احمد در خلاصة التواريخ و گلستان هنر بارها از اين كتاب ياد كرده است و به اقتضاى موضوع و غالبا به مناسبت مرگ يك شاعر و هنرمند تفصيل آن را به مجمع الشعرا يا تذكرة الشعرا احاله كرده است و ظاهرا منظور از « مجمع الشعراى عباسى » و « مجمع الشعراء و مناقب الفضلا » كه در گلستان هنر آمده همان مجمع الشعرا يا تذكرة الشعرا است « 2 » . تاكنون نسخه‌اى از اين مجموعه بدست نيامده اما با توجه به علاقهء زيادى كه مؤلف به شرح حال سخنوران و هنرمندان داشته و استعدادى كه در نويسندگى و هنرورى در آثار خويش نشان داده است مىتوان دانست كه تذكرة الشعراى او اثرى ارزنده و درخور اهميت بوده است و بايد اضافه كرد مطالبى كه در بعضى آثار اخير در اشاره به وجود مجمع الشعرا آمده است ناشى از

--> ( 1 ) - همان اثر : 55 ( 2 ) - گلستان هنر نسخهء مسكو : صفحات 33 - 112 - 124 و صفحات 74 - 156 و 169 ترجمه انگليسى آن